Sut mae'r fersiwn Gymraeg o'ch gwefan yn cael ei hysgrifennu mewn gwirionedd, a beth sy'n digwydd pan wneir hynny'n wael

Cyfieithydd proffesiynol sy'n ysgrifennu'r Gymraeg ar wefan, ail siaradwr Cymraeg sy'n ei gwirio, a chaiff ei diweddaru bob tro y bydd y Saesneg yn newid. Nid ategyn cyfieithu sy'n ei chynhyrchu, ac nid aelod o staff sy'n siarad Cymraeg yn ei awr ginio. Nid canlyniad niwtral yw ei chael hi'n anghywir: mae tudalen o Gymraeg wael yn dweud mwy wrth siaradwr Cymraeg am fusnes na fyddai dim Cymraeg o gwbl, a dyma'r un camgymeriad y bydd eich cwsmeriaid Cymraeg i gyd yn sylwi arno ar unwaith.

Yr arwydd sy'n egluro'r broblem gyfan

Ym mis Hydref 2008 roedd angen arwydd dwyieithog ar Gyngor Abertawe ar gyfer ffordd yn ardal Treforys. Roedd y Saesneg i ddarllen "No entry for heavy goods vehicles. Residential site only". Anfonodd rhywun e-bost at y gwasanaeth cyfieithu mewnol, cael ateb yn ol yn Gymraeg, a'i anfon at y gwneuthurwyr arwyddion. Yr hyn a ddywedai'r ateb oedd: "Nid wyf yn y swyddfa ar hyn o bryd. Anfonwch unrhyw waith i'w gyfieithu." Aeth yr arwydd i fyny ac arhosodd yno nes i siaradwyr Cymraeg ddechrau pwyntio ato, ac fe aeth y stori o amgylch y byd.

Nid oedd neb yn y gadwyn honno'n ddiofal yn y ffordd y mae'n swnio. Roedd pob cam yn rhesymol ar wahan i'r un a oedd o bwys: ni allai neb yn y broses ddarllen yr allbwn. Dyna'n union sefyllfa'r rhan fwyaf o fusnesau pan fyddant yn cyhoeddi fersiwn Gymraeg o'u gwefan, a dyna pam nad yw'r cam gwirio'n ddewisol.

Beth mae cyfieithu peirianyddol yn ei gamddeall

Mae Cymraeg peirianyddol wedi gwella'n sylweddol ac nid yw'n gyhoeddadwy eto, am resymau strwythurol yn hytrach na rhai a fydd yn diflannu wrth i'r model wella.

Treiglo yw'r cyntaf. Mae'r Gymraeg yn newid llythyren gyntaf gair yn ol yr hyn sy'n dod o'i flaen: Caerdydd yn i Gaerdydd, Bangor yn ym Mangor, Pontypridd yn o Bontypridd. Nid oes gan beiriant sy'n trin darn o destun, sef yr hyn yw pennawd neu label botwm, ddim o'i flaen i dreiglo ohono, felly mae'n dyfalu neu'n gadael y gair yn llonydd. Mae'r ddau'n anghywir ac mae'r ddau i'w gweld ar unwaith.

Cywair yw'r ail. Mae gan y Gymraeg gywair llenyddol ffurfiol ac un llafar, ac mae'r pellter rhyngddynt yn llawer mwy nag yn Saesneg. Rhowch wefan trwy beiriant a chewch frawddegau sy'n darllen fel pe bai ffurflen o 1974 wedi cael cais i werthu ystafell ymolchi i chi. Mae'n gywir ei gramadeg ac ni fydd yr un cwsmer yn cynhesu ato.

Cyd-destun yw'r trydydd, a hwnnw sy'n cynhyrchu'r methiannau cofiadwy. Mae "free" fel yn ddi-dal yn am ddim; mae "free" fel yn wag yn rhydd. Mae "book" fel yn cadw lle yn archebu; mae "book" fel yn y gwrthrych yn llyfr. Mae botwm sy'n dweud llyfr lle dylai ddweud archebu yn fath o beth sy'n cael ei dynnu ei lun.

Pwy sy'n gymwys mewn gwirionedd

Cyfieithwyr Cymraeg proffesiynol sy'n gwneud hyn am eu bywoliaeth, ac mae'r rhai sy'n gweithio at safon broffesiynol yn gyffredinol yn aelodau o Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru, sy'n cynnal arholiadau ac yn cadw cofrestr gyhoeddus. Mae cyrff cyhoeddus yn defnyddio'r gofrestr honno am fod Safonau'r Gymraeg yn eu gwneud yn atebol am ansawdd yr hyn a gyhoeddant. Nid oes rhaid i fusnes preifat ei defnyddio a hi o hyd yw'r ffordd gyflymaf o ddod o hyd i rywun na fydd yn codi cywilydd arnoch.

Nid yw aelod o staff sy'n rhugl yn yr un peth, a dyma lle mae'r rhan fwyaf o'n cleientiaid yn dechrau. Mae siarad iaith yn rhugl ac ysgrifennu copi marchnata cyhoeddadwy ynddi yn sgiliau gwahanol ym mhob iaith; gofynnwch i siaradwr Saesneg rhugl ysgrifennu eich hafan Saesneg ac fe welwch y broblem o'r ochr arall. Mae staff yn amhrisiadwy ar gyfer gwirio, ar gyfer dal ymadrodd sy'n darllen yn od yn eu hardal hwy, ac ar gyfer penderfynu beth ddylai term yn eich crefft gael ei alw. Nid hwy yw'r cyfieithydd.

Os cymerwch un peth o hyn: pwy bynnag sy'n ysgrifennu'r Gymraeg, dylai rhywun arall sy'n darllen Cymraeg ei darllen cyn iddi fynd yn fyw. Digwyddodd pob un o'r methiannau adnabyddus am na allai un person yn y gadwyn ddarllen yr allbwn.

Faint mae'n ei gostio, a pham mae'r ffigur yn symud

Fel arfer codir am gyfieithu Cymraeg fesul gair neu fesul awr, ac mae'r cyfraddau'n amrywio'n sylweddol yn ol y cyfieithydd, y pwnc a'r amser trosglwyddo, felly mae unrhyw un sy'n dyfynnu un ffigur i chi heb weld y testun yn dyfalu. Yr hyn sy'n ei symud go iawn yw nifer y geiriau, a yw'r pwnc yn dechnegol, a oes angen ei wirio gan ail gyfieithydd, a pha mor gyflym yr hoffech ei gael.

Y rhan y mae pobl yn ei thanamcangyfrif yw nad un dasg yw gwefan. Cyfieithiad cychwynnol ydyw ac yna un parhaus bychan, oherwydd mae pob tudalen gwasanaeth newydd, pob newid pris a phob erthygl yn creu rhagor o Gymraeg i'w hysgrifennu. Dyfynbris sy'n cwmpasu'r lansiad a dim byd wedyn yw sut mae gwefannau'n dod i ben gydag adran Gymraeg a beidiodd a bod yn gywir ddwy flynedd yn ol.

Cadw'r ddwy fersiwn yn gyfredol

Mae gwefan ddwyieithog sydd wedi drifftio'n waeth nag un uniaith, oherwydd mae'r tudalennau Cymraeg yn dal yno'n gwneud addewidion nad yw'r tudalennau Saesneg yn eu gwneud mwyach. Rydym wedi archwilio gwefannau lle'r oedd y fersiwn Gymraeg yn rhestru gwasanaethau yr oedd y busnes wedi peidio a'u cynnig a rhif ffon a oedd wedi newid.

1. Penderfynwch ar y dechrau ai drych llawn yw'r Gymraeg neu is-set ddiffiniedig. Mae'r ddau'n ddilys. Mae is-set sy'n onest am fod yn is-set yn well na drych nad oes neb yn ei gynnal.
2. Adeiladwch y wefan fel na all tudalen Gymraeg ddiflannu'n dawel: mae pob tudalen yn gwybod am ei chymar, ac mae'r switsh iaith a'r tagiau hreflang yn darllen o'r un berthynas honno yn hytrach na dyfalu o'r URL.
3. Rhowch y cam cyfieithu yn y drefn gyhoeddi, nid ar ei hol. Nid yw tudalen Saesneg newydd wedi'i gorffen nes bod ei chymar Cymraeg yn bodoli neu wedi'i heithrio'n fwriadol.
4. Adolygwch y ddwy fersiwn gyda'i gilydd unwaith y flwyddyn, yn erbyn yr un rhestr wirio, gyda'r prisiau a'r rhif ffon yn cael eu darllen yn uchel.

Y manylion technegol sy'n torri'r Gymraeg yn benodol

Mae tri o'r rhain yn codi ar bron bob gwefan yr ydym yn ei chymryd drosodd. Y cyntaf yw ffontiau: mae llawer o ffontiau gwe'n cael eu cyflenwi heb yr acenion crwm, felly mae Ty, Wyl a swn yn ymddangos fel blwch neu'n colli'r acen yn gyfan gwbl. Rydym yn llwytho'r set nodau estynedig ac yn gwirio w ac y yn eu holl ffurfiau, sef y rhai sydd ar goll amlaf.

Yr ail yw'r priodoledd lang. Mae tudalen Gymraeg sy'n dweud wrth y porwr ei bod yn Saesneg yn cael ei darllen yn uchel yn anghywir gan ddarllenydd sgrin, yn cael ei chynnig i'w chyfieithu gan y porwr, ac yn cael ei chamffeilio gan unrhyw beth sy'n ceisio gweithio allan pa iaith ydyw. Rhaid i bob tudalen ddatgan ei hiaith ei hun, a rhaid i'r ddwy fersiwn bwyntio at ei gilydd yn ddwyffordd.

Y trydydd yw hyd y testun. Mae'r Gymraeg yn rhedeg yn hwy na'r Saesneg, yn aml o bumed rhan neu fwy. Mae bar llywio neu fotwm a gynlluniwyd i'r milimetr o amgylch gair Saesneg yn torri pan ddaw'r Gymraeg. Cynlluniwch gyda'r iaith hwy mewn golwg ac fe fydd yr un fyrrach bob amser yn ffitio.

Beth rydym ni'n ei wneud

Rydym yn adeiladu'r wefan fel bod y ddwy iaith yn rhai llawn o'r dechrau yn hytrach na'u bolltio ymlaen, ac nid ydym yn ysgrifennu'r Gymraeg ein hunain ac esgus fel arall. Yr hyn a wnawn yw sicrhau bod y strwythur yn iawn, bod y tudalennau wedi'u paru, bod y set nodau wedi'i llwytho, bod y tagiau iaith yn gywir a bod y cynllun yn goroesi'r iaith hwy, fel y gellir gollwng y cyfieithiad i mewn a'i wirio pan ddaw.

Os ydych yn penderfynu a oes angen fersiwn Gymraeg arnoch o gwbl, cwestiwn gwahanol yw hwnnw ac rydym wedi ymdrin ag ef yn llawn yn ein canllaw ar a oes angen gwefan Gymraeg arnoch. Os ydych yn gorff cyhoeddus neu'n cyflenwi un, mae'r canllaw ar Safonau'r Gymraeg yn cwmpasu'r dyletswyddau sy'n berthnasol.